صورت جسميه در عالم ماده جدا از ماده نيست متن وسيأتي في بحث الحركة الجوهريّة . . . دون ما إذا تمّت الحركة وبلغت الغاية . ترجمه و در بحث حركت جوهرى خواهدآمد « 1 » كه جوهر مادى در صور خود حركت مىكند ، تا جايى كه به فعليت محضى برسد كه هيچ قوّه‌اى با آن نيست . و اين بالُبس بعد از لُبس نه خلع بعد از لُبس صورت مىگيرد . بر اساس اين مطلب مسئلهء استحالهء تجرد صورت مادى از ماده ، مقيد به عالم حركت مىباشد نه آن جا كه حركت تمام شود و متحرك به مقصد نهايى برسد . شرح گفتيم محال است كه صورت جسميه بدون ماده يافت شود و بر اين مطلب دو دليل اقامه كرديم . اكنون مىگوييم اين استحالهء انفكاك ، مربوط به عالم ماده است . اما پس از آن كه صورت جوهرى ، عالم ماده را ترك گفت و از حركت ايستاد در آن جا صورت جسميه از ماده مفارقت مىكند و به فعليت محض مىرسد . بر اساس براهينى كه صدر المتألهين رحمه الله اقامه مىكند ، حركت جوهرى حركت واحد سيالى است كه هر صورت بَعدى پوشش جديدى بر روى پوشش قبلى است . پيش‌تر به حركت انسان در ضمن نطفه ، و علقه و مضغه تا جنين مثال زده بوديم . در اين مثال هر يك از اين صور ، لباس جديدى بر روى لباس قبلى است ، نه آن كه لباس قبلى خلع گردد تا لباس بعدى جايگزين آن گردد . جواهر عالم مادى همه بدين شكل محكوم به حركت هستند . بنابراين ، مسئلهء محال بودن انفكاك صورت از ماده مربوط به عالم حركت و مقيد

--> ( 1 ) . فصل هشتم از مرحله نهم